Przemyślana socjalizacja psa to bardzo ważny element w kształtowaniu charakteru młodego zwierzka. Dla wielu niezrozumiale i tajemniczo brzmiące słowa są synonimem czegoś trudnego. Nic bardziej mylnego. Socjalizacja może być niezywkłym i budującym silną więź procesem między właścicielem i pieskiem.

SPIS TREŚCI


    1. Czym jest socjalizacja psa i dlaczego jest tak ważna?
    2. Jak i kiedy zacząć socjalizować szczeniaka?
    3. Co jest celem socjalizacji psa?
    4. Złota dwunastka Margaret Hughes
    5. Wskazówkiwki dotyczące socjalizacji dorosłego psa
    6. Socjalizacja psa ze schroniska
    7. Podsumowanie

Czym jest socjalizacja psa i dlaczego jest tak ważna?

Socjalizacja psa to proces, w którym w prawidłowy sposób zapoznajemy szczeniaka z otaczającym go światem. Oswajamy psa ze środowiskiem i bodźcami w nim występującymi, zapewniając mu przy tym poczucie bezpieczeństwa i komfortu. Uczymy go norm i wzorców zachowań obowiązujących w ludzkiej społeczności oraz obcowania z innymi psami. 

Każda rasa psów przejawia typowe dla niej cechy charakteru. Jednak nie ulega wątpliwości, że to właśnie od właściciela zależy rozwój jego Pupila i to jakie zachowania będzie on przejawiał w przyszłości. Właściwie przeprowadzona socjalizacja psa sprawi, że nasz czworonożny Przyjaciel będzie szczęśliwy i pewny siebie oraz bez problemu poradzi sobie w różnych sytuacjach.

Jak i kiedy zacząć socjalizować szczeniaka?

Najważniejsze w rozwoju szczeniaka są pierwsze miesiące jego życia. Wówczas należy stopniowo oswajać go z otoczeniem. Wszystkie przyjemne lub neutralne doznania, z którymi się zmierzy, uzna za zwyczajne i w dorosłym życiu nie będą mu straszne. Każde pozytywne doświadczenie będzie budowało w nim pewność siebie. 

Między 3. a 7. tygodniem życia szczeniak zaznajamia się z funkcjonowaniem w psim świecie. Poprzez obserwację i interakcję ze swoją matką oraz rodzeństwem buduje więź i uczy się komunikacji. W tym okresie nadmierna ingerencja człowieka nie jest wskazana, o ile socjalizacja szczeniaka przebiega bez problemów.

Kiedy zatem jest najlepszy czas, by zacząć socjalizować szczeniaka? To ważne zadanie przypada w pierwszych tygodniach życia psa najpierw hodowcy, a następnie nowemu właścicielowi. Wczesna socjalizacja psa jest bardzo ważna, ponieważ w okres między 3 a 18 tygodniem życia psa jest kluczowy dla jego rozwoju emocjonalnego. Pies jest wtedy najbardziej podatny na naukę, a przeprowadzone ćwiczenia przynoszą najtrwalsze efekty. Dlatego jest to doskonały czas na rozpoczęcie szkolenia z podstaw posłuszeństwa

Co jest celem socjalizacji psa?

Idea socjalizacji polega na tym, by pomóc szczeniakowi w przyjemnych dla niego okolicznościach, poznać nowe miejsca, powierzchnie, osoby, zwierzęta, dźwięki i zapachy. Odpowiednia socjalizacja sprawi, że pies nie będzie czuł lęku np. przed dziećmi czy przed jazdą samochodem. 

Dla małego pieska cały otaczający go świat jest niezwykły, dziwny i tajemniczy. Jest to dobra okazja, by każdą nowo napotkaną rzecz przedstawić w ciekawy sposób, przywołujący w nim pozytywne skojarzenia. Warto zapoznać go z jak największą ilością różnych miejsc, odgłosów i tekstur. Każde nowe doświadczenie powinno być pozytywne oraz co najważniejsze, nagradzane odpowiednia iloscią smakołyków i pochwał. Tak by szczeniak kojarzył nowe doznania z czymś przyjemnym. 

Dobrze jest zaangażować w proces socjalizacji szczeniaka różne osoby, np. członków swojej rodziny. Wówczas piesek nieustannie jest wyprowadzany ze strefy komfortu i przyzwyczaja się, że może eksplorować świat bez względu na to, z kim jest. Trzeba mieć na uwadze, aby proces socjalizacji szczeniaka przeprowadzać małymi krokami. Jeśli chcemy, aby nasz mały Pupil przyzwyczaił się do przebywania wśród wielu ludzi, których nie zna, należy wprowadzać ich stopniowo do jego życia. Zacząć od kilku członków rodziny, później zapoznać go z jedną nieznajomą mu osobą, a następnie z kolejnymi. Pominięcie tego procesu i zabranie od razu szczeniaka na wielką imprezę lub w ruchliwe miejsce publiczne może być przytłaczające i w przyszłości skutkować u psa strachem przed większą grupą nieznajomych. 

Gdy piesek przyzwyczai się do niewielkiej ilości bodźców, można zwiększyć ilość nowych doświadczeń. Po otrzymaniu pełnej serii szczepień można zabrać szczeniaka na spacer po okolicznych ulicach, parkach czy na wybieg dla psów. Dobre dla rozwoju i socjalizacji psa może okazać się zapisanie go na zajęcia dla szczeniąt. Pomagają one nie tylko zrozumieć podstawowe polecenia, ale również pozwalają na kontakt z innymi psami i ludźmi. 

Golden Retriever i dziewczynka

Złota dwunastka Margaret Hughes

Jednym z najpopularniejszych programów socjalizacji psów jest Złota dwunastka Margaret Hughes. Zgodnie z nim, szczeniak do 12. tygodnia życia powinien doświadczyć dwunastu różnych bodźców, wyzwań czy sytuacji. Pomoże mu to w pełni przejść prawidłową socjalizację i przystosować się do samodzielnego funkcjonowania w dorosłym życiu. Przyjrzyjmy się zatem bliżej każdemu punktowi ze Złotej 12-stki.

1. Dwanaście różnych powierzchni

Według tej zasady szczeniaka powinien mieć możliwość przespacerować się po różnego rodzaju powierzchniach, np. płytki, linoleum, panele, trawa, piasek, asfalt, błoto, beton, ziemia, liście, dywan, śnieg, deski. 

2. Dwanaście różnych przedmiotów

Umożliwienie szczeniakowi zabawy wieloma przedmiotami, wykonanymi z różnych materiałów. Mogą to być: pluszowe misie, gumowe piłki, drewniane klocki, balony, klucze, zabawki wydające dźwięk, karton, plastikowa butelka, słoik itd.

3. Dwanaście różnych miejsc

Zasada mówi o zabraniu szczeniaka w różnego rodzaju miejsca, zachowując wciąż zasadę małych kroków. Wizyty można rozdzielić na różne dni, kolejno zabierając go na podwórko, do domu znajomych. Innymi miejscami może być plac zabaw, park, samochód, piwnica, centrum handlowe, las, winda, pociąg, garaż, łódź. Ilość miejsc jest niezliczona. Ważne, by obserwować psa i to jak reaguje na nowe bodźce, absolutnie nie można go do niczego zmuszać.

4. Dwanaście różnych osób

Do dwunastego tygodnia życia szczeniak powinien poznać dwanaście różnych typów osób. Dobrze by  osoby te różniły się nie tylko płcią i wiekiem (dziecko, dorosły, osoba starsza), ale i ubiorem (osoba w kapeluszu, okularach, w kapturze), sposobem poruszania (o kulach, za wózku inwalidzkim, na rolkach, na desce, na rowerze) itd.

5. Dwanaście różnych odgłosów

Należy zaznajomić szczeniaka z dwunastoma różnymi odgłosami (cały czas utrzymując przy tym dobrą zabawę i samopoczucie małego Pupila). Może to być dźwięk otwieranych drzwi, dzwonek do drzwi, odgłosy bawiących się dzieci, śpiew ptaków, szum przejeżdżających samochodów,  odgłos pracującej zmywarki, pralki, odkurzacza czy kosiarki, brzęczenie owadów, odgłosy innych zwierząt.

6. Dwanaście różnych szybko poruszających się przedmiotów

Szczeniak powinien zobaczyć jadące samochody, motocykle, rowery, osoby na hulajnogach i deskorolkach, biegających ludzi, biegające koty, psy, konie, prowadzone wózki sklepowe czy dziecięce, odbijają piłkę czy lotkę. Wszystkie przedmioty, które można wprowadzić w ruch.

7. Dwanaście wyzwań

Ta zasada sugeruje wyznaczenie szczeniakowi dwunastu różnych wyzwań. Ważne by nie sprawiły mu problemu z wykonaniem i przynosiły radość. Może to być: przejście przez tunel, przeskoczenie przez przeszkodę, wchodzenie i schodzenie po schodach, odnalezienie smakołyka, kąpiel itd.

8. Dwanaście różnych pozycji

Nauczenie szczeniaka przyjmowania różnych pozycji pozwoli przyzwyczaić go do pielęgnacji, oględzin i badań. Wśród nich mogą być trzymanie psa nieruchomo, trzymanie go za głowę, pod pachami, trzymanie go jak dziecka, zaglądanie w uszy, pyszczek, przytulanie, trzymanie za łapę, kładzenie na plecach, przetrzymywanie między nogami itd.

9. Dwanaście różnych pojemników do jedzenia

Polega na oswojeniu szczeniaka z jedzeniem posiłków z różnego rodzaju pojemników, może to być miska plastikowa lub metalowa, duża lub mała, plastikowy lub papierowy talerzyk, szklane naczynie, filiżanka, blacha do ciasta itd. 

10. Dwanaście różnych miejsc spożywania pokarmu

Piesek spożywa swój posiłek w dwunastu różnych miejscach, np. w kuchni, parku, samochodzie, autobusie, tramwaju, na podwórku, na plaży,  w domu znajomych itd.

11. Dwanaście różnych psów (szczeniąt i dorosłych)

Szczeniak poznaje inne psy, będące w różnym wieku, wielkości i kolorze sierści. Napotkane psy powinny być przyjaźnie nastawione i stabilne emocjonalnie. Nie należy izolować szczeniaka od innych psów, powinien on nauczyć się psiej mowy i kontaktu. Dzięki temu pozna swoją siłę i nauczy jak zachowywać się w stadzie oraz ustali swoje miejsce w hierarchii. 

12. Dwanaście razy szczeniak pozostaje sam

Margaret Hughes zaleca, aby szczeniak przed ukończeniem 12. tygodnia życia pozostał dwanaście razy sam w domu na okres od 5 do 45 min. Pozwoli to w jego dorosłym życiu uniknąć lęku separacyjnego. 

Złota dwunastka może posłużyć każdemu właścicielowi szczeniaka jako inspiracja w socjalizacji psa. Istotne jest wsparcie Pupila i zapewnienie mu poczucie bezpieczeństwa. Trzeba mieć na uwadze, że psy rozwijają się w różnym tempie, jedne będą odważne inne od początku lękliwe. Nie ma zatem jedynej i słusznej drogi socjalizacji, dlatego tak ważna jest obserwacja swojego czworonoga i dostosowanie do niego kolejnych punktów programu. Właściciel powinien być pewny, że wszystkie nowe doświadczenia są dla niego pozytywne. Każda sytuacja wywołuje w nim mniejszy lub większy stres, który musi zostać rozładowany zabawą, odpoczynkiem lub snem. Niezbędne jest nagradzanie psa i zapobieganie niepożądanych zachowań, aby nauczyć szczeniaka zasad i zbudować z nim pełną zaufania relację. Skuteczną metodą treningową opartą na powyższych założeniach jest pozytywne wzmocnienie.

Wskazówki dotyczące socjalizacji dorosłego psa

Socjalizacja dorosłego psa to z pewnością większe wyzwanie niż w przypadku małych szczeniąt. Jest to trudniejszy i bardziej czasochłonny w realizacji proces, lecz nie jest niemożliwy do wypracowania. Jednym z najczęstszych problemów występujących u dorosłych psów, które nie przeszły prawidłowej i pełnej socjalizacji, jest nadmierna reaktywność lub strach. 

Właściciel powinien uzbroić się w szczere chęci i cierpliwość, by powoli budować zaufanie swojego psa, bazując na pozytywnych skojarzeniach. Za każdym razem, gdy zabiera się go w nowe miejsca, czy gdy pies napotka innego psa lub osobę, należy ocenić jego mowę ciała i upewnić się, czy nie jest przytłoczony, jednocześnie nagradzając smakołykami i mnóstwem pochwał. Warto zaobserwować jak Pupil reaguje na innego psa, czy jest chętny do zabawy, zachowuje się agresywnie lub po prostu się boi? Jeśli reakcje wskazują na to, że nasz czworonóg zupełnie sobie nie radzi w kontaktach z innymi psami, jest to znak, aby zacząć działać w tym zakresie. Bardzo ważne jest by w momencie, gdy nasz pies zaczyna się wyrywać,  nie odciągać psa, nie szarpać smyczy, ponieważ może to nasilić jego negatywne emocje. Warto wcześniej nauczyć go kilku komend, które odwrócą uwagę od innego zwierzaka. 

Bawiące się psy border collie

Socjalizacja dorosłego psa powinna obejmować powolne i ostrożne zaznajomienie go z innym spokojnym psem, w bezpiecznym środowisku. Pozwoli to uniknąć nieprzyjemnych sytuacji oraz daje dużą szansę na to, że spotkanie przebiegnie komfortowo dla obu stron. Istotne jest dobranie odpowiedniego miejsca. Najlepsze będzie takie, gdzie nie spotkamy innych psów czy ludzi, którzy mogliby rozpraszać uwagę naszego Pupila. Może to być podwórko, polna droga lub spokojny park. 

Najlepszym sposobem na socjalizację naszego czworonoga z innym psem są spacery równoległe. Podczas niego właściciele idą równolegle obok siebie, prowadząc swoich czworonogów na smyczy. Wówczas pies ma szansę stopniowo oswajać się z obecnością drugiego towarzysza. Jeśli psy zachowują się swobodnie i poznają swoje zapachy, warto zamienić je miejscami, by na zmianę raz jeden podąża za drugim, a inny prowadził, należy połączyć to z nagradzaniem smakołykami i pochwałami, aby to doświadczenie przywoływało w nim pozytywne skojarzenia.

Jeśli wszystko przebiega dobrze, należy zbliżyć do siebie psy, by mogły się obwąchać. Przy kolejnych spacerach należy stopniowo zmniejszać dystans. Sesje powinny trwać nie dłużej niż 15 min oraz powinny kończyć się miłym akcentem. Może minąć kilka sesji, zanim pies poczuje się komfortowo i będzie podekscytowany widokiem drugiego psa. Bardzo ważne jest, by stale obserwować psa i jego reakcje, tak by spacery spacer był przyjemnym doświadczeniem. 

Jeśli nie ma się w swoim otoczeniu nikogo znajomego, posiadającego spokojnego psa, warto zwrócić się o pomoc do behawiorysty lub zapisać psa na podstawowy kurs posłuszeństwa.

Należy również pamiętać, że nie wszystkie psy są towarzyskie. Zwyczajnie mogą nie chcieć wchodzić w interakcje z innymi psami lub ludźmi. 

Socjalizacja psa ze schroniska

Zdarza się, że psy, które trafiają do schronisk, nigdy nie miały szansy przejść prawidłowej socjalizacji. W wyniku tego mogą wyrosnąć na lękliwe, nieśmiałe i nieufne wobec nowych rzeczy. Jak zatem przeprowadzić socjalizację psa ze schroniska? Ważne jest, by od momentu, gdy przygarnięty Pupil pojawi się w nowym domu ustalić pewne zasady i skrupulatnie się ich trzymać. Piesek od początku powinien wiedzieć na co może sobie pozwolić, a na co nie.

Celem socjalizacji psa ze schroniska jest pokazanie mu lepszego życia pełnego miłości, komfortu i poczucia bezpieczeństwa. Wymaga to od właściciela dużej cierpliwości, lecz z pewnością przyniesie wiele korzyści. Budowanie zaufania wymaga czasu i stopniowego wprowadzania zmian.

Dobre środowisko dla wystraszonego i lękliwego psa ze schroniska to dom, w którym panuje spokój i rutyna. Spacery są o regularnych godzinach, piesek ma czas na zabawy i spędzanie czasu w swoim towarzystwie. Właściciel ćwiczy z nim komendy oraz stopniowo wychodzi ze strefy komfortu, wychodząc z nim na spacery do parku czy lasu.

Praca z psem, który nie przeszedł socjalizacji we wczesnym okresie życia, może być trudnym zadaniem. Warto na początku tej przygody rozważyć skorzystanie z pomocy profesjonalnego trenera czy certyfikowanego behawiorysty. 

Podsumowanie

Najlepszy czas na socjalizację psa to pierwsze kilkanaście tygodni jego życia. Wówczas szczeniak przejawia ogromną ciekawość świata, chętnie poznaje nowe bodźce, a nauka przynosi najtrwalsze efekty. Warto wykorzystać ten czas na zbudowanie przyjemnych doświadczeń w kontaktach ze środowiskiem oraz nauczyć odpowiednich strategii radzenia sobie z emocjami w trudnych dla niego sytuacjach.